Lauburu, talde-erakusketa

LAUBURU — LAU IKUSPEGI Euskal Herriko lurralde historikoetako —Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroa— lau artista nabarmen biltzen dituen talde-erakusketa da. Anabel Quincoces, Laura MM, Sara Ayesa eta Florencio Alonsok hainbat hizkuntza artistiko zeharkatzen dituzten lanak aurkezten dituzte Zas Kulturren (Vitoria-Gasteiz, Espainia): pintura, argazkilaritza, instalazioa eta adimen artifizialaren bidezko irudien sorkuntza ere bai. Etengabeko sormen-prozesuetan murgildutako artista aitzindariak dira, gaurkotasun handiko gogoeta sakonak lantzen dituztenak. Erakusketa honetan ausardiaz heltzen diete hainbat dikotomiaren inguruko galderei: naturala eta artifiziala, gizakia eta makina, sorkuntza analogikoa eta digitala, edo argazkilaritza eta pintura. Askotariko argudioen bidez, proiektu bakoitzak autonomia kontzeptuala du, eta denak espazio berean bizi dira. Aldi berean, pentsamendu-egitura nagusiak zalantzan jartzen dituen giroa sortzen dute; egitura horiek sarritan irudien irakurketa azkar eta azalekoak egitera bultzatzen gaituzte. Erakusketa honek interes sakona du ezezaguna argitzeko eta interpretazio-ikuspegi berriak garatzeko moduak eta metodoak esploratzean.

Badakigu irudiak interpretatu daitezkeen sinbolo konnotatiboen multzoak direla, eta sinbolo horietako batzuek denboraren joanari eustea lortzen dutela. Lauburua horietako bat da: beso kurbatuak dituen gurutzea, Euskal Herriaren eta euskal kulturaren ikur nagusietako bat. XVII. mendearen erdialdetik dago haren erabileraren berri, herri-apaingarri gisa erabili baitzen, eta oraindik badira horren aztarnak; haren jatorria, ordea, ezezaguna da. Izena euskarazko lau eta buru hitzetatik dator. Lau besoko ikur honek Euskal Herriko lurralde historikoetara begiratzea proposatzen du lau ikuspegiren bidez, lau artisten bertako sormen-prozesuak aurkeztuz. Talde-erakusketak sinbolo horretan nortasun-eremu bat aurkitzen du lau proposamen elkarrekin bizitzeko. Estatikoak izan beharrean, prozesu-izaera eta asmo sakabanatuak dituzten proiektuak eskaintzen dituzte; lanak interpretatzeko moduak, Lernako Hidra baten antzera, galdera eklektiko amaigabeak sortzen ditu: benetan posible al da gaur egun irudi berri bat sortzea? Edo jakin al daiteke zenbat irudi dauden eta dabiltzan egungo munduan?

Erakusketa honetan bildutako lanek denboran idaztea proposatzen dute, itxurazko idazketa bat, arrasto bat. Horrek pentsarazten dit milaka urte barruko arkeologiak antzeko irudien hondakinen bidez saiatuko dela gure gizartea ulertzen. Gustatzen zait zerbaitek denboraren joanari zergatik eusten dion pentsatzea: objektu batek, egitura batek, pentsamendu batek, sinbolo batek, artelan batek, bizi-forma batek, irudi batek… Gauza horiek etorkizunean ikus daitezen gordetzen saiatu gara. Ez dakigu, ordea, zenbat denbora emango dugun Lurrean, edo gauzak gordetzeko ahalegin horrek zentzurik duen. Testuinguru honetan, era guztietako hondakinez hitz egitea egokia da; Gerar Wajcmanek zioen bezala, «hondakina objektua gehi objektuaren memoria da, bere memoriak kontsumitutako objektua». Lauburu — lau ikuspegi lanak azaletik harago begiratzera erronka egiten digu; introspekziora eta lanen geruza sakonenetan dagoen esanahi-aberastasuna esploratzera bultzatzen gaitu. Ohiko interpretazioak gainditzen diren leku horrek ikusleak gonbidatzen ditu loturak, espekulazioak eta teoriak sortzen aktiboki parte hartzera, pentsamendu kritikoa eta espazio metafisiko batean sartzeko prestasuna sustatuz… eta agian inoiz handik ez ateratzeko.

Oro har, erakusketa honek «sortzeko» ekintza bera aztertzen eta zalantzan jartzen duten lanak biltzen ditu. Lanetan erabilitako bitarteko teknikoari buruzko galdera partekatua planteatzen dute, pinturak bere espazio kontzeptuala berreskuratu eta irudikapen hutsetik harago egiten duen lekuan. Irudi hauek pentsamendu-eredu konplexuak eraikitzea ahalbidetzen dute, teknologia berriekin kontrastean; adimen artifiziala Pandoraren kutxa gisa agertzen da gizateriaren horizontean. Azken batean, ziurtasunak baino galdera gehiago sortzen dituzten irudiak aurkezten dizkigu erakusketak; Deleuzek esango lukeen bezala, «garai bakoitzak merezi duen egia du».

Testua: Jesús Ramírez.

LAUBURU — LAU IKUSPEGI ERAKUSKETAKO ARTISTEI ETA LANEI BURUZ:

Florencio Alonso, Estella/Lizarra, 1961.

Oraingo honetan, artistak «Periferia» serieko lan batzuk aurkezten ditu: oihal gainean akrilikoz eta karborundoz egindako 162 x 162 cm-ko pintura bat eta formatu txikiagoko beste bi lan, bakoitza 60 x 60 cm-koa, taula gainean akrilikoz eta karborundoz eginak.

Florencio Alonsok 16 urterekin egin zuen bere lehen erakusketa Nafarroako Aurrezki Kutxaren Kultur Aretoan. 1977an Iruñeko Arte eta Lanbide Eskolan sartu zen, zeramika eta marrazketa espezialitatean. 1995ean Aachengo Herri Unibertsitatean (Alemania) erakutsi zuen bere lana, eta 1999an Florentziako Arte Garaikidearen II. Bienalean (Italia) parte hartzera gonbidatu zuten. Aldi berean, beste artista batzuekin tailerra partekatu zuen Donostiako Arteleku Arte Garaikideko Zentroan, esperimentazioa eta pedagogia uztartuz arte plastikoetako irakasle gisa. 1997tik 2007ra aldizka erakutsi zuen Madrilgo ARCO Arte Garaikidearen Nazioarteko Azokan, Donostiako Kursaaleko DFOTOn eta New Yorkeko Digital and Video Art Fair DIVAn, Moisés Pérez de Albéniz galeriarekin. A Coruñako Mostra Unión Fenosan, Sevillako FOCUS Pintura Sarian, Baionako Bonat Museoan eta Bruselako Europako Parlamentuan (Belgika) ere erakutsi du. Bakarkako erakusketen artean nabarmentzekoak dira: 1997an Lekune galeria, Iruñea; 2000n Juan Bravo aretoa, Madril; 2003an Nafarroako Museoa; 2005ean Moisés Pérez de Álbeniz galeria, Iruñea; 2007an Gustavo de Maeztu Museoa, Estella/Lizarra; 2011n Jorge Oteiza Museo Fundazioa, Alzuza; 2015ean EHUko Bizkaia Aretoa, Bilbo; 2018an Portalea Kultur Aretoa, Eibar; 2019an NUPeko El Sario, Iruñea; 2020an Apaindu aretoa, Iruñea; eta 2022an Iruñeko Ziudadelako Mistoen Pabiloia. Bere obra hautatu eta erosi dute Bartzelonako La Caixaren Testimonio Bildumak, Nafarroako Museoak, Gasteizko Plastika Garaikidearen Bildumak, Iruñeko Udalaren Arte Garaikidearen Bildumak, Mostra Unión Fenosak, Focus Fundazioak, Zamora Hiriko 17. Pintura Bienalak, Albacete Hiriko V. Pintura Bienalak, Caja Rioja Fundazioak, Miguel Hernández Fundazioak, Caja Navarra Fundazioak, Gustavo de Maeztu Museoak, Valcarlos upategiek (Nafarroa), Jurramendiko Ur Mankomunitateak eta hainbat bilduma pribatuk.

Laura Martínez Martin, Bilbo, 1985.

«Trendic Topic» eta «Rosal-ia» serieak uztartuz, Laura MMk inprimatutako eta trokelatutako irudi-sorta bat aurkezten du, bakoitza 21 x 27 cm-koa, adimen artifizialez sortutako 100 x 128 cm-ko irudi batekin batera.

Laura MMk Informatikako Ingeniaritza Teknikoko titulua du (UPV/EHU, 2008), Diseinu Grafikoko Masterra (IDEP Barcelona, 2022), eta Arte Ederretako zein Arte Garaikide Teknologiko eta Performatiboko tituluak (UPV/EHU, 2021 eta 2022, hurrenez hurren). Gaur egun Arte Garaikideko Ikerketan oinarritutako doktoregoa egiten ari da (UPV/EHU, 2023).

Esku-hartzeak egin ditu Bilboko Itsas Museoan (2019 eta 2021), eta bakarkako erakusketa bat Montehermoso Kulturunean (2023ko otsaila). Talde-erakusketa nabarmenetan ere parte hartu du: «Perdón, pero parece porno, piénsatelo», Bilboko Bizkaia Aretoan (2022ko apirila), eta LAN Langile Ikus-entzunezkoen Jaialdian, «¿Tienes un minuto?» film laburrarekin (2022ko maiatza).

Sara Ayesa, Donostia, 1997.

Proiektu honetarako «Zereko zera zertan dela» seriea aurkezten du artistak: paper gaineko olio-pinturak, formatu ugaritakoak. Horien artean bi pintura handi daude, 114 x 157 cm-koa eta 144 x 193 cm-koa.

Sara Ayesak Arteko Gradua eta Pinturako Masterra egin ditu Euskal Herriko Unibertsitatean. 2019an Itziar Okarizek eta Jon Mikel Eubak emandako tailerrean parte hartu zuen, eta 2021ean laSIAk antolatutako Harri, Orri, Ar mintegian. 2022an Tabakaleran artista egoiliarra izan zen. Bere lanak erakutsi ditu, besteak beste, Bizkaiko Batzar Nagusietako «Boogity Shu», HARRIAK programako «Under grass», AZPI Kultur Elkarteko «Karaoke» eta Montehermoso Kulturuneko «Vestirme mal y desvestirme mucho» erakusketetan.

Anabel Quincoces, Vitoria-Gasteiz, 1968.

«Meninas Gardem» seriearekin, artistak hainbat tamainatako lanak aurkezten ditu: beira puztuzko piezak, egurrean muntatutako paperezko argazkiak eta taula gaineko olio-pinturak.

Anabel Quincoces Arte Ederretan lizentziatua da, Pintura eta Ikus-entzunezko Teknikak espezialitateetan, Leioako Euskal Herriko Arte Ederren Fakultatean.

Karrerako azken-aurreko urtean Bolonian (Italia) egonaldi baterako beka jaso zuen, Guiseppe Maraniello artistarekin, eta Povera mugimenduko artistekin harremanetan jarri zen. Azken urtean Berlinera joan zen eta «Rapid Eye Movement» erakusketan parte hartu zuen, bere irudia erabiliz. Gai horren inguruan 1990eko hamarkadan Bilbon eta Gasteizen garatutako mugimenduan ere parte hartu zuen: Windsor galeriako «La Imagen de Si» eta Trayecto galeriako «Interiores» erakusketetan.

Hiru erakusketa horietan instalazio artistikoak egiten hasi zen, tamaina handiko argazkiak, bideoa eta eskultura-piezak uztartuz. Hainbat urte eman zituen Artelekun, bere estudioan.

Bartzelonako Arte Ederren Fakultatean «De la Impronta Grabada, a la Impronta Digital» graduondokoa egin ondoren, New Yorkeko School of Visual Arts-era joan zen, eta material berri bat aurkitu zuen: beira.

Materialak liluratuta eta bideoartearekin zituen antzekotasunak ikusita, biak erabiltzen hasi zen Gasteizko Montehermoso Kulturuneko «Vidreo(e)Motions» erakusketan gauzatutako lanetan. Ondoren, Frantzian eta Suedian ibili zen, beiran espezializatutako profesionalekin lanean. 2002an Gasteizko XVII. Ikus-entzunezkoen Jaialdiko Ekoizpen Baliabideen Saria irabazi zuen, euskal egile batek egindako bideo onenari emana.

2007tik 2009ra izaera iraunkorreko bi eskultura monumental egin zituen: «Water Flames Flowing», Gasteizko Artium Museoan, eta «Argi Basoa», Gasteizko Probintzia plazako kanpoko eskultura.

Bakarka 11 erakusketa egin ditu Euskal Herrian eta Frantzian, eta taldean 63.

2011tik aurrera, ura eta bertako biztanleak gaitzat dituzten instalazioetan oinarritu ditu ikerketa eta praktika artistikoa, bizirik irauteko garatzen dituzten mutazioak eta transmutazioak landuz. 2018an Transmutación11ren lehen zatia egin zuen Montehermoso Kulturuneko Ur Biltegian. 2019an Eskualdea 2019 proiektuan lan egin zuen, «Memorias de Azufre y sal» proiektua garatuz.

2022an Hydra proiektua garatu zuen Montehermoso Kulturuneko Ur Biltegian.

Ibon Sáenz de Olazagoitiak egindako argazkiak: Argazkiak ikusi