Sindisciplinar #1: Aranceles

«Etorkizuneko arte-lana guztion arte-lana izango da.»
Richard Wagner, 1849

Sindisziplina: mugarik gabeko artea Zas Kultur-en

Diziplina anitzeko terminoa proiektu eta diskurtso askotan agertzen da. Baina praktikan, oso gutxitan ikusten dira poetak, musikariak, aktoreak edo arte plastikoetako artistak benetan elkarrekin lanean. Diziplinak normalean kutxa itxietan antolatzen dira: batzen dira, baina ez dira gurutzatzen. Lankidetza sakonak oso arraroak dira.

Hala ere, tamaina txikiko eta ertainetako hirietan, non artistek espazioak ez ezik, auzokidetasun moduko bat ere partekatzen duten, horrelako topaketak posibleagoak dira. Ezagutzen dugu elkar, aitortzen dugu elkar. Eta nahiz eta proposamen honetako parte-hartzaile guztiak aurretik elkar ezagutu ez, badago testura komuna, beste testuinguru batzuetan ia ezinezkoa litzatekeena posible egiten duena: lankidetza benetakoa, inposatutako formuletatik at.

Sindisziplina Zas Kultur-ek martxan jarri duen jarduera-lerro berria da. Praktika anitzen arteko benetako gurutzagune bat. Ez da diziplinak batu edo formula aurreikusiez nahastea. Proposamena zuzena da: diziplinarik gabe lan egitea. Etiketak etetea, hizkuntzak iragazkirik gabe eta hierarkiarik gabe elkartu daitezen egoerak sortzea.

Lehen ekintzak Arantzelak du izenburua. Ekonomian, arantzela muga bat zeharkatzeagatik ordaindu beharreko prezioa da. Hemen, Arantzelak beste muga batzuei egiten die erreferentzia: diziplinen arteko mugak, sarri inertziaz eta ez beharrez mantentzen direnak. Azken finean, arte guztiek —musika, irudia edo hitza— zerbait kontatzen dute. Hori da garrantzitsua. Formak sortzeko eta zabaltzeko bitartekoak definitzen ditu, baina edukia, zerbait interesgarria esateko beharra, praktika artistiko guztiak batzen dituena da.

Azken urteotan, arantzelak hitza berriro indarrez itzuli da eztabaida publikora, itxiera politikekin, merkataritza-murrizketekin eta gero eta zurrunagoak diren mugarekin lotuta. Donald Trump bezalako liderren politika protekzionistek sustatuta, edo gizakien mugikortasunaren aurkako oztopoen hazkundearekin, terminoak ekonomiatik harago zabaldu du bere esanahia. Gaur egun, arantzelak zatikatzen ari den mundu bat izendatzen du, horma ikusgarri eta ikusezinak eraikitzen ari dena. Testuinguru horren aurrean, Sindisziplina-ren lehen ekintza honek kontrakoa proposatzen du: zeharkatu, ireki, nahasi, baimenik eta ordainik gabe lan egin, praktika artistikoek askatasunetik eta entzute aktibotik hitz egin dezaten.

Arantzelak proposamenak muga formal horiek zeharkatzea du helburu, hizkuntzak entzute aktibotik eta inprobisaziotik abiatuta elkarrizketan jartzea. Egitura itxirik gabe. Aurretiazko maparik gabe. Parte-hartzaileak: Ibón Sáenz de Olazagoitia (irudien proiekzioa), Bingen Mendizabal (theremin-a), Nika Bitchiashvili (biolina) eta Ania Otaola (poesia). Jarduera Mikel Sánchez zinemagileak grabatuko du.

Sindisziplina-ren atzean artearen amets zahar bat dago, nolabait: obra osoaren bilaketa. Adierazpen handirik egin gabe, Sindisziplina-k ariketa xume baina erradikala proposatzen du: formaren batasuna bilatu beharrean, prozesuen irekiera lehenestea. Diziplinak ez dira desagertzen, baina ez dira blindatzen ere. Elkar ukitzen dute, kutsatzen dira, eraldatzen dira.

Diziplinarik gabe lan egiteak esan nahi du aurretik jakin gabe onartzea zer gertatuko den. John Cage-k esan zuen bezala: «Lan egiten hasten zarenean, ez dakizu zer egiten ari zaren.» Sindisziplina ez da hitz-jolas bat: jarrera bat da. Ez da diziplina artekoa, ezta diziplina anitzekoa ere: garrantzitsua den horretatik lan egitea da, baliabideak kanal bat izan daitezen, ez muga bat.

Lehen hitzordua:
Sindisziplina #1: Arantzelak
Ekainaren 5a, osteguna, 19:30etan
Zas Kultur (San Anton plaza 2, Gasteiz)